Etkinlik 1: Cevap Anahtarı

1. Boşluk Doldurma Sorularının Cevapları
1.İlk Türk devletlerinde devlete İl (veya El) adı verilirdi.
2.Hükümdara yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılan kutsal güce Kut denir.
3.Türk hükümdarlarının tüm dünyayı adaletle yönetme ülküsüne Cihan Hâkimiyeti (veya Kızılelma) denir.
4.İlk Türk devletlerinde devletin yönetimini kolaylaştırmak amacıyla Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmsine İkili Teşkilat denir.
5.Türk-İslam devletlerinde mali işlerden sorumlu olan divana Divan-ı İstifa adı verilir.
6.İlk Türk devletlerinde bağımsızlık anlamına gelen kavrama Oksızlık denir.
 

🔹 2. Doğru / Yanlış Sorularının Cevapları
1.(D) Kut inancına göre yönetme yetkisi kan bağı yoluyla babadan oğla geçer.
2.(Y) Doğrusu: Son söz Hatun'a değil, Kağan'a (hükümdara) aittir.
3.(D) İslamiyet'in kabulünden sonra Karahanlılar ve Selçuklular meşruiyet kazanmak için halife adına hutbe okutup para bastırmışlardır.
4.(Y) Doğrusu: Kutsal sayılan Doğu kısmında asıl hükümdar (Kağan) otururdu.
5.(D) Divan-ı İstifa'nın başında bulunan görevliye Müstevfi denir.
6.(Y) Doğrusu: Kurultay'ın, töreye uymadığı zaman hükümdarı görevden alma yetkisi vardır.
 

🔹 3. Klasik Soruların Cevapları
1. İlk Türk devletlerinde devleti oluşturan 4 temel unsuru yazarak açıklayınız.
•Oksızlık (Bağımsızlık): Devletin hiçbir dış güce bağlı olmadan özgür yaşamasıdır.
•Kün (Halk): Devleti oluşturan, üzerinde yönetim kurulan insan topluluğudur.
•Uluş (Ülke/Toprak): Halkın üzerinde yaşadığı, sınırları belli olan vatan toprağıdır.
•Teşkilatlanma: Devlet mekanizmasının, kurumların ve siyasi yapının oluşturulmasıdır.

2. Kut inancının veraset sistemine etkisini ve bu durumun Türk devletlerinde yol açtığı olumsuz sonucu açıklayınız.
•Kut inancı, kan bağı yoluyla hanedanın tüm erkek üyelerine geçtiği için "ülke hanedanın ortak malıdır" anlayışını (veraset sistemini) doğurmuştur. Bu durumun yol açtığı olumsuz sonuç ise tahta kimin geçeceğinin kesin olmaması nedeniyle sık sık taht kavgalarının yaşanması ve devletlerin kolayca parçalanıp yıkılmasıdır.

3. Türk-İslam devletlerinde hükümdarların meşruiyet kazanmak için İslamiyet ile birlikte uygulamaya koydukları iki yöntemi belirtiniz.
•Halife adına hutbe okutmak.
•Halife adına para bastırmak.