1. Ünite Etkinlik A

1. Soru: Mehmet Bey’in yerinde olsaydınız neler hissederdiniz?

Mehmet Bey'in yaşadığı bu ani hafıza kaybı durumunda derin bir boşluk duygusu öne çıkmaktadır. Bu durumu özetleyen beş kelime:

• Çaresizlik
• Yalnızlık
• Korku
• Belirsizlik
• Şaşkınlık

2. Soru: Hafızasını Kaybeden İnsanlar ile Geçmişini Bilmeyen Toplumlar Arasındaki Benzerlikler

• Hafızasını kaybeden bir birey kim olduğunu ve nasıl davranacağını bilemeyip derin bir boşluğa düşerken, geçmişini bilmeyen toplumlar da köklerini ve kimliklerini yitirerek kültürel bir boşluk içinde kaybolurlar.
• Mehmet Bey'in yönünü kaybetmişlik ve güvensizlik hissetmesi gibi, tarihini ve geçmişini unutan toplumlar da geleceklerini doğru inşa edemez, dış etkilere karşı savunmasız kalır ve yönlerini bulamazlar.

TARİHİN TOPLUM ÜZERİNDE BİRLEŞTİRİCİ GÜCÜ:

Tarih, bir toplumu bir arada tutan ve ortak bir kimlik etrafında kenetleyen en güçlü bağdır. Geçmişte yaşanmış ortak sevinçler, kazanılan zaferler veya birlikte göğüslenen zorluklar, bireyleri birbirine bağlayan manevi bir köprü görevi görür.

Tarihin toplum üzerindeki birleştirici gücünü gösteren temel unsurlar şunlardır:

• Ortak Aidiyet Duygusu: Tarih, bireylere "ben" yerine "biz" bilincini kazandırır. Aynı tarihsel geçmişi paylaşan insanlar, kendilerini büyük bir ailenin parçası gibi hissederler.
• Kolektif Hafıza ve Değerler: Çanakkale Savaşı veya Kurtuluş Mücadelesi gibi dönüm noktaları, toplumun hafızasında yer tutarak farklı düşünceden insanları bile aynı milli duygularda ve saygıda birleştirir.
• Geleceğe Güvenle Bakmak: Geçmişte büyük başarılar elde etmiş veya zorlukların üstesinden beraber gelmiş bir toplum, gelecekte karşılaşacağı krizlerde de "Yine başarabiliriz" inancıyla birbirine daha sıkı kenetlenir.

1. Soru: Hangi millî değere sahip çıkılmıştır? Gerekçeleriyle açıklayınız.

Bu iki eserin Türkiye'ye geri getirilmesiyle doğrudan kültürel miras ve tarihî kimlik millî değerine sahip çıkılmıştır.

Gerekçeleri:

• Tarihsel ve Coğrafi Bağ: Eserler bu toprakların (Lidya Krallığı ve Roma Dönemi) geçmişine aittir. Bir toplumun üzerinde yaşadığı coğrafyanın tarihine sahip çıkması, millî hafızasını ve kültürel zenginliğini korumasını sağlar.
• Hukuki ve Egemenlik Mücadelesi: Metinlerde belirtilen "diplomatik girişimler" ve "Kültür ve Turizm Bakanlığının girişimleri", devletin kendi topraklarından yasa dışı yollarla çıkarılan değerleri geri alma kararlılığını gösterir. Bu durum, millî varlıklara ve egemenlik haklarına sahip çıkıldığının en net kanıtıdır.

2. Soru: Kültürel mirasın benimsenmesi ve korunması ile ilgili slogan

• "Geçmişin izleri toprağında gizli; kültürel mirasına sahip çık, koru geleceğini!"

Görseldeki Kaynak F (Piri Reis) ve Kaynak G (Jale İnan) metinlerinden yola çıkarak, bu iki önemli ismin yaşam öykülerini bilmenin bireylere kazandırdıkları şu şekildedir:

Piri Reis ve Jale İnan'ın Yaşam Öykülerini Bilmek Bireylere Neler Kazandırır?

• Bilimsel ve Araştırmacı Merakı Geliştirir: Piri Reis'in döneminin kısıtlı imkanlarıyla dünya haritası çizmesi ve Jale İnan'ın Anadolu antik kentlerini gün yüzüne çıkarmak için yaptığı kazılar, bireylere azimli, meraklı ve araştırmacı bir kimlik kazandırır.
• Millî Gurur ve Aidiyet Duygusunu Güçlendirir: Kendi topraklarından çıkmış, dünya çapında iz bırakmış bir haritacı/denizci ile Türkiye'nin öncü kadın arkeoloğunu tanımak, bireylerin kendi kültürlerine ve insanına olan güvenini artırır.
• Kültürel Mirasa ve Tarihe Saygıyı Öğretir: Jale İnan'ın Perge ve Side gibi antik kentleri keşfetme mücadelesi, bireylerde sadece kendi yakın tarihine değil, üzerinde yaşadığı toprakların tüm tarihî ve arkeolojik zenginliklerine karşı bir koruma bilinci oluşturur.
• Mesleki Tutku ve Rol Model Olma: Her iki ismin de hayatlarını adadıkları alanlarda (denizcilik/kartografi ve arkeoloji) gösterdikleri büyük başarılar, genç bireylere çalışkanlık, kararlılık ve meslek aşkı konusunda ilham verici birer rol model olur.

Kaynak: l

“Tarih hakkında bilgi edinmek çoğu zaman eğlenceli olabilir. Çünkü her bir tarih kitabı, bir döneme, bir olaya ve bazı kişilere odaklıdır. Her birinde bir hikâye vardır. Kabul etmek gerekir ki bazısı hikâyesini heyecanlı biçimde sunamaz. Bu yüzden okuyana sıkıcı gelir. Ancak bu durum bile tarihin keyif alınamaz, bir alan olduğunu göstermez. Bazen güncel sorunlardan kaçmak için tarihe sığınırız. Orada ideal kişilikler ve iyi işleyen sistemler görmek, kimliğimizle ilişkili zafer ler ya da başarılara tanık olmak her zaman keyiflidir. Bazıları için geçmişle ilgili hikâyeler okumak sanıldığı gibi sadece keyifli değil, aynı zamanda iyileştiricidir.” Şimşek, Kaynak I’ya verilebilecek en uygun başlık ne olabilir? Gerekçeleriyle açıklayınız. 2. Günlük yaşamınızdan yola çıkarak Kaynak I’da anlatılan görüşleri destekleyici örnekler yazınız.

Verilen metinden (Kaynak I) yola çıkarak sorularınızın cevapları şu şekildedir:

1. Soru: Kaynak I’ya verilebilecek en uygun başlık ne olabilir? Gerekçeleriyle açıklayınız.

Önerilen Başlık: Tarihin İyileştirici Gücü ve Keşif Yolculuğu ya da Bir Sığınak Olarak Tarih

Gerekçeleri:

• Metnin Ana Fikri: Metin, tarihin sadece kuru bilgilerden ibaret olmadığını, aksine içinde barındırdığı hikayelerle insanı dinlendiren ve keyif veren bir alan olduğunu vurgulamaktadır.
• İyileştirici ve Sığınılacak Bir Alan Olması: Yazarın, "Bazen güncel sorunlardan kaçmak için tarihe sığınırız" ve "geçmişle ilgili hikâyeler okumak sanıldığı gibi sadece keyifli değil, aynı zamanda iyileştiricidir" ifadeleri, tarihin insan psikolojisi üzerindeki rehabilite edici ve rahatlatıcı etkisini doğrudan öne çıkarmaktadır. Dolayısıyla başlık, bu sığınma ve iyileşme duygusunu yansıtmalıdır.

2. Soru: Günlük yaşamınızdan yola çıkarak Kaynak I’da anlatılan görüşleri destekleyici örnekler yazınız.

Metindeki görüşleri destekleyen günlük yaşam örnekleri şunlardır:

• Tarihî Diziler ve Filmler İzlemek: Günlük hayatın stresinden, iş veya okul yoğunluğundan kaçmak için akşamları televizyonda ya da dijital platformlarda yayınlanan dönem dizilerini (örneğin; Millî Mücadele yıllarını, Selçuklu veya Osmanlı dönemini anlatan yapımları) izlemek, metindeki "güncel sorunlardan kaçmak için tarihe sığınma" ve "hikayelerden keyif alma" durumuna tam olarak uymaktadır.
• Tarihî Romanlar Okumak: Günümüz dünyasının karmaşasından uzaklaşmak amacıyla, geçmişteki ideal karakterlerin sürükleyici hayatlarını anlatan tarihî biyografiler veya romanlar okumak, okuyucuya zihinsel bir rahatlama (iyileşme) sağlar.
• Müze Ziyaretleri Yapmak ve Gururlanmak: Yoğun bir haftanın ardından bir müzeyi ziyaret edip atalarımızın kazandığı zaferlere ait eserleri, eski teknolojileri veya eski yaşam alanlarını görmek; bireye kendi kimliğiyle ilgili bir gurur yaşatır ve metinde bahsedilen "zaferlere tanık olmanın verdiği keyif ile iyileşme" hissini günlük hayatta canlandırır.