Evet, "Karahanlılar" ismi aslında devletin yıkılmasından yüzyıllar sonra, 1874 yılında Rus tarihçi Grigoriev tarafından literatüre kazandırılmış yapay/suni bir isimlendirmedir. Rus tarihçiler bu ismi, devletin hükümdarlarının "Kara Han", "Arslan Kara Hakan" gibi unvanları sıkça kullanmasından yola çıkarak yakıştırmışlardır. [1, 2, 3, 4]
Karahanlıların kendilerine verdikleri gerçek adlar ve dönemin kaynaklarındaki orijinal adlandırmaları şu şekildedir:
1. Türk Hakanlığı (veya et-Türkü’l-Hakaniyye)
Devletin kendi insanı ve yöneticileri, kendilerini doğrudan "Türk Hakanlığı" veya "Türk Hanlığı" olarak adlandırıyordu. Karahanlılar döneminde yaşayan ünlü Türk bilgini Kaşgarlı Mahmud, dünyaca ünlü eseri Dîvânu Lugâti't-Türk’te bu devletin topraklarından ve halkından bahsederken "et-Türkü'l-Hakaniyye" (Hakanlı Türkleri) ifadesini kullanmıştır. [1, 2]
2. Hakaniye Devleti (el-Hâkaniye / el-Hâniye)
Devletin resmi ve edebi dili için bizzat kendileri "Hâkāniye Türkçesi" tanımını kullanmıştır. Dönemin İslam kaynaklarında da bu devlet, hükümdarlarının "Hakan" unvanına atfen Devletü’l-Hâkaniyye (Hakanlık Devleti) olarak anılmıştır. [1, 2]
3. Âl-i Afrâsiyâb (Afrasyaboğulları)
Karahanlı hanedanı, kendi soylarını Türk mitolojisindeki ve Şehname'deki ünlü Türk kahramanı Alp Er Tunga (Farsça kaynaklardaki adıyla Afrâsiyâb) ile özdeşleştirmiştir. Bu nedenle kendilerine Afrasyaboğulları (Âl-i Afrâsiyâb) demişlerdir. Dönemin Arap ve Fars tarihçileri de onlardan bahsederken bizzat bu ismi kullanmıştır. [1, 2, 3, 4, 5]
4. İlekhanlar (İlig Hanlar) Devleti
Özellikle Batı dünyası ve bazı komşu İslam devletleri, Karahanlı hükümdarlarının "İlig/İlek" (hükümdar, prens) unvanını çok sık kullanmasından dolayı bu devlete "İlekhanlar" veya "İlig Hanlar" ismini de vermişlerdir. [1, 2]
Özetle; Karahanlılar hiçbir zaman kendilerine "Karahanlı" dememiş, kendilerini öz be öz "Türk Hakanlığı" ve "Afrasyab Soyu" olarak tanımlamışlardır. [1, 2]
Karahanlılar dönemiyle ilgili başka bir konuyu, örneğin Kutadgu Bilig gibi dönem eserlerini veya Satuk Buğra Han dönemindeki İslamlaşma sürecini daha detaylı incelemek ister misiniz?
