Evet, "Karahanlılar" ismi aslında devletin yıkılmasından yüzyıllar sonra, 1874 yılında Rus tarihçi Grigoriev tarafından literatüre kazandırılmış yapay/suni bir isimlendirmedir. Rus tarihçiler bu ismi, devletin hükümdarlarının "Kara Han", "Arslan Kara Hakan" gibi unvanları sıkça kullanmasından yola çıkarak yakıştırmışlardır. [1, 2, 3, 4]
Karahanlıların kendilerine verdikleri gerçek adlar ve dönemin kaynaklarındaki orijinal adlandırmaları şu şekildedir:
1. Türk Hakanlığı (veya et-Türkü’l-Hakaniyye)
Devletin kendi insanı ve yöneticileri, kendilerini doğrudan "Türk Hakanlığı" veya "Türk Hanlığı" olarak adlandırıyordu. Karahanlılar döneminde yaşayan ünlü Türk bilgini Kaşgarlı Mahmud, dünyaca ünlü eseri Dîvânu Lugâti't-Türk’te bu devletin topraklarından ve halkından bahsederken "et-Türkü'l-Hakaniyye" (Hakanlı Türkleri) ifadesini kullanmıştır. [1, 2]
2. Hakaniye Devleti (el-Hâkaniye / el-Hâniye)
Devletin resmi ve edebi dili için bizzat kendileri "Hâkāniye Türkçesi" tanımını kullanmıştır. Dönemin İslam kaynaklarında da bu devlet, hükümdarlarının "Hakan" unvanına atfen Devletü’l-Hâkaniyye (Hakanlık Devleti) olarak anılmıştır. [1, 2]
3. Âl-i Afrâsiyâb (Afrasyaboğulları)
Karahanlı hanedanı, kendi soylarını Türk mitolojisindeki ve Şehname'deki ünlü Türk kahramanı Alp Er Tunga (Farsça kaynaklardaki adıyla Afrâsiyâb) ile özdeşleştirmiştir. Bu nedenle kendilerine Afrasyaboğulları (Âl-i Afrâsiyâb) demişlerdir. Dönemin Arap ve Fars tarihçileri de onlardan bahsederken bizzat bu ismi kullanmıştır. [1, 2, 3, 4, 5]
4. İlekhanlar (İlig Hanlar) Devleti
Özellikle Batı dünyası ve bazı komşu İslam devletleri, Karahanlı hükümdarlarının "İlig/İlek" (hükümdar, prens) unvanını çok sık kullanmasından dolayı bu devlete "İlekhanlar" veya "İlig Hanlar" ismini de vermişlerdir. [1, 2]
Özetle; Karahanlılar hiçbir zaman kendilerine "Karahanlı" dememiş, kendilerini öz be öz "Türk Hakanlığı" ve "Afrasyab Soyu" olarak tanımlamışlardır. [1, 2]
Karahanlılar dönemiyle ilgili başka bir konuyu, örneğin Kutadgu Bilig gibi dönem eserlerini veya Satuk Buğra Han dönemindeki İslamlaşma sürecini daha detaylı incelemek ister misiniz?
Bu Kategoriden
10. SINIF TARİH DERSİ 1. ÜNİTTE KONULARI