Bizans ve Arap İmparatorluklarına 300 yıl meydan okuyan stratejik bir Türk devleti olan Hazarlar; siyasi bağımsızlıklarını korumak için Museviliği seçmeleri, başkentleri İdil'de dört dine dayalı eşsiz bir hoşgörü ortamı kurmaları ve Bizans ile kurdukları güçlü akrabalık bağlarıyla öne çıkmış, 10. yü…
|
Hazarların tarihi üzerinden öğrencilerin bilgi sahibi olması Adalet ve Stratejik Denge: Öğrenciler bu konuyu; Hazarların farklı inançlara sahip toplulukları bir arada yaşatan yedi hakimli mahkeme sistemiyle adaleti ve dini hoşgörüyü nasıl kurumsallaştırdığını kavramak, büyük güçler karşısında Museviliği seçerek siyasi bağımsızlıklarını nasıl koruduklarını analiz etmek ve Türklerin dünya tarihindeki çok yönlü kültürel/siyasi rollerini fark etmek için öğrenirler. |
HAZARLAR:
Hazar Türkleri, 7. ve 10. yüzyıllar arasında Karadeniz'in kuzeyi ile Hazar Denizi arasındaki topraklarda hüküm sürmüş, dönemin iki süper gücü olan Bizans ve Arap Halifeliği'ne 300 yıl?
HAZARLAR:
Hazar Türkleri, 7. ve 10. yüzyıllar arasında Karadeniz'in kuzeyi ile Hazar Denizi arasındaki topraklarda hüküm sürmüş, dönemin iki süper gücü olan Bizans ve Arap Halifeliği'ne 300 yıl boyunca meydan okumuş stratejik bir Türk imparatorluğudur.
İmparatorluğun Doğuşu ve Altın Çağı:
Kökenler: Göktürklerin akrabası ve Aşina sülalesine dayanan Hazarlar, yedinci yüzyılda bağımsız bir devlet haline geldiler (8:08).
Askeri Güç: 652 yılında Belencer'de Arap ordularını durdurarak halifeliğin Kafkasya'daki ilerleyişine ilk büyük darbeyi vurdular (0:38).
Bizans İttifakı: Bizans İmparatoru Herakleos ile Sasanilere karşı ittifak kurdular; Bizans tacı Hazar kağanının başına takıldı ve Hazar prensesi Çiçek (Irene), Bizans imparatoruyla evlendi (4:01). Bu evlilikten doğan Hazar Leon, ileride Bizans tahtına oturmuştur
İnanç ve Hoşgörü Şehri: İdil
Çiftli Yönetim: Devletin başında kutsal bir figür olan Hakan ve pratik işleri yürüten Bek olmak üzere iki lider bulunurdu (8:39).
Din Seçimi: Hakan Bulan, Bizans veya Bağdat'ın siyasi etkisi altına girmemek için "üçüncü yol" olarak Museviliği seçmiştir (55:29).
Hoşgörü: Başkent İdil'de dört din (Müslüman, Hristiyan, Yahudi, Pagan) yan yana yaşamış; yedi hakimli mahkeme sisteminde her topluluk kendi hukukuna göre yargılanmıştır
Hazarların Tarihten Silinişi
Büyük Seferler:
Emevi komutanı Marvan ibn Muhammed, 737 yılında 150 bin kişilik dev bir orduyla Hazar topraklarına girmiş ve başkent Semender'i yakmıştır
Kuzeyden Gelen Yıkım: 960'lı yıllarda Rus Prensi Sviatoslav, Peçenek ve Oğuz Türklerinin de desteğiyle önce Sarkel kalesini, ardından başkent İdil'i yerle bir etmiştir
Sonrası: 968 yılında İdil'in düşmesiyle imparatorluk siyasi olarak çökmüş; halkın bir kısmı Selçuklulara katılmış, bir kısmı ise Kafkasya ve Kırım'a dağılarak diğer toplulukların içinde erimiştir
Hazar tarihinin bu ilginç detaylarından en çok din seçimi mi yoksa Bizans'la olan akrabalık bağları mı ilginizi çekti? İsterseniz bu konulardan birini daha derinlemesine inceleyebiliriz.
Kaynak:
İbn Hurdazbih, El-İstahrî)
Bizans kronikleri (Theophanes, Porfirogennetos)
İbrani Kaynaklarında yer alan: Hazar Yazışmaları
Hazarlar hakkında detaylı bilgi için Britannica