Kazanım: İskit (Saka) Türklerinin tarihte bilinen ilk Türk topluluklarından biri olduğunu kavramak; onların göçebe yaşam tarzını, gelişmiş maden işleme (Bozkırın Kuyumcuları) yeteneklerini, askeri teşkilatlanmalarını ve Avrasya bozkırlarındaki siyasi mücadelelerini analiz ederek Türk kültür tarihind…
Orta Asya kökenli atlı-göçebe bir topluluk olan İskitler MÖ 7 veya 8. yüzyılda (günümüzden yaklaşık 2800 yıl önce batıya göç ederek Karadeniz’in kuzeyinden tuna ırmağına kadar uzanan topraklarda yaşayan atlı göçebe bir Türk topluluğu olduğu öne sürülmüştür.
Sadece Karadeniz'in kuzeyinde değil; Anadolu, Kafkasya, İran ve Mezopotamya gibi bölgelerde (Önasya) çok önemli roller oynamış, krallarla evlilikler yaparak diplomasiyi kullanmış ve arkalarında büyük arkeolojik izler bırakmışlardır.
Gök Tanrı ve Şamanizm inançlarını benimsemişlerdir. Ahret inancına sahip olan İskitler, ölülerini değerli eşyalarıyla birlikte gömmüşlerdir. Eşyalarında hayvan üslubu sanatını kullanmışlardır. Bu özelliklerinden dolayı ilk Türk topluluğu olarak bilinirler.
Kafkas dağlarını aşarak Anadolu’ya giren İskitler, Suriye ve Filistin’e kadar akınlarda bulunmuşlar. İskitlerin siyasi tarihi MÖ 2. yüzyılın ortalarına kadar devam etmiştir. Bu tarihten sonra zayıflamaya başlayan İskitler, Hunların ve diğer kavimlerin arasında karışarak kayboldular. Günümüzde Yakut Türkleri, İskitlerin soyundan gelmektedir.
İskitlerin yaşam biçimleri, gelenek ve görenekleri ile dillerine, sanatlarına ait buluntular, bize diğer Türk boylarıyla bezer birçok özelliği taşıdığını göstermektedir. Bundan dolayı İskitler, Orta Asya kökenli bir Türk kavmidir.
İskit hükümdarlarının en tanınmış kahramanı Alp Er Tunga’dır. Alp Er Tunga’nın Pers hükümdarı II. Kirus ile olan mücadelesi sagu ve destanlara konu olmuştur. Alp Er Tunga ve Şu, İskitlerin önemli destanları arasında yer almıştır.
İskitler, altın ve gümüş işçiliğinde oldukça ileri bir seviyeye ulaştıklarından bozkırların kuyumcuları olarak tanınmalarına neden olmuştur.
İskitlerin çoğunluğu göçebeydi. Göçebe olanlar sürülerine otlak bulmak için sürekli yer değiştirirlerdi. Yerleşik yaşama geçmiş olanlar tarım ve ticaretle uğraşırlardı. İskitlerin en yoğun yaşadıkları yer Kırım yarımadasıydı.
İskitler, altın ve gümüş işçiliğinde oldukça ileri bir seviyeye ulaştıklarından bozkırların kuyumcuları olarak tanınmalarına neden olmuştur.
Farklı Kültürlerde İskitlerin İsimleri
İskitler çok büyük bir coğrafyada yaşadıkları ve birçok devletle komşu oldukları için, her medeniyet onlara farklı bir isim vermiştir. İşte o isimler:
- Urartular: Onların yaşadığı bölgeye "İşkigulu Ülkesi" demiştir.
- Asurlar: Kayıtlarda "Aşkuzai" veya "İşkuza" olarak anmışlardır.
- Tevrat (Yahudi Kaynakları): Onlardan "Aşkenaz" diye bahseder.
- Yunanlar (Grekler): Ünlü tarihçi Herodot ve Yunan dünyası onlara "Scythe" (İskit), yönetici boylarına ise "Saka" demiştir.
- Persler (İran) & Hintliler: İranlılar "Saka", Hintliler ise "Sakya" adını kullanmıştır.
- Çinliler: İskit hükümdar soylarına "Su" veya "Se" adını vermişlerdir.
- Türk Kaynakları: Kaşgarlı Mahmud’un ünlü eseri Dîvânu Lugâti't-Türk’te geçen ve Tanrı Dağları'nda yaşayan "Şu / Su" sülalesi, İskitlerin hükümdar soyudur. Bugün Sibirya'da yaşayan Yakut (Saha) Türkleri de bu kökten gelmektedir.
Öğrenciler İçin Kısa Akıl Notu (Özetin Özeti)
- Kimdir? Tarihteki ilk büyük atlı-göçebe Türk topluluğudur.
- Neden Önemli? Savaşçılıkları, atı evilleştirmedeki başarıları ve Anadolu dahil birçok bölgeyi etkileyen güçlü diplomasileriyle tanınırlar.
- İsimleri: Tarihte en çok farklı isimle (İskit, Saka, Aşkenaz, İşkuza) anılan topluluklardan biridir.
Kaynaklar: