Aşağıda, hazırladığımız beceri temelli etkinliği doğrudan yazdırabileceğiniz, sınıf içi gruplara veya bireysel kullanıma uygun, görsel hiyerarşisi net bir Öğrenci Çalışma Föyü formatında bulabilirsiniz.
İSTASYON 1: DEĞİŞİM VE SÜREKLİLİK DUVARI
|
Açıklama: Siyasi ve sosyal yapılar zamanla değişebilir ya da eski geleneklerini aynen koruyabilir. Aşağıdaki tabloyu inceleyerek iki dönem arasındaki yapıları "Değişen Yapı" veya "Devam Eden (Sürekli) Gelenek" mantığına göre nedenleriyle birlikte doldurunuz. |
|||
|
Özellik |
Orta Asya (Türkistan) Dönemi |
Anadolu (Türkiye) Dönemi |
Değişim mi? Süreklilik mi? (Neden?) |
|
Yönetim Yetkisi |
Kut İnancı (Gök Tanrı verir |
Allah'ın takdiri / Zillullah (Allah'ın gölgesi) |
Örnek: Süreklilik. Yetkinin ilahi kaynaklı olma inancı korunmuş, sadece dini terimler değişmiştir. |
|
Devlet Meclisi |
Kurultay (Toy) |
Divan Teşkilatı |
|
|
Taht Karışıklığı |
Ülke hanedanın ortak malıdır. |
Ülke hanedanın ortak malıdır |
|
|
Ordu Yapısı |
Konargöçer boy orduları |
İkta Sipahileri ve Gulamlar |
|
|
Hukuk Sistemi |
Sadece yazısız Töre hukuku |
Şer'i Hukuk + Örfi Hukuk |
|
📜 İSTASYON 2: TARİHİ KANITLARI YORUMLAMA
Açıklama: Aşağıda verilen tarihi metinleri ve durumları dikkatlice okuyarak altlarındaki soruları analiz yeteneğinizi kullanarak cevaplayınız.
📄 Durum A: İkta Sistemi ve Devlet Düzeni
"Büyük Selçuklu Devleti'nde İkta alan bir komutan, kendisine verilen toprağın vergisini toplar. Bu vergiyle kendi geçimini sağlar ve kalan parayla devlete 'Cebelü' adı verilen atlı askerler yetiştirir. Toprağı sebepsiz yere üç yıl üst üste boş bırakan köylünün elinden ise toprak alınır ve başkasına verilir."
• Soru: İkta sistemine ait bu kanıttan yola çıkarak, devletin bu sistemle hem askeri hem de ekonomik olarak neyi amaçladığını analiz ediniz.
• Askeri Amaç: ............................................................................................................................................................
• Ekonomik Amaç: ............................................................................................................................................................
📄 Durum B: Ahilik Teşkilatı ve Esnaf Ahlakı
"Anadolu'da kurulan Ahilik Teşkilatı'nda bir ayakkabıcı esnafı, eğer müşteriye kalitesiz veya hatalı bir malzemeden ayakkabı satarsa, teşkilatın liderleri duruma müdahale ederdi. Ceza olarak o esnafın ürettiği hatalı ayakkabı çatısına atılır (pabucu dama atılmak) ve esnafın ticari itibarı zedelenirdi."
• Soru: Ahilik teşkilatına ait bu gelenek, günümüzdeki hangi toplumsal/ekonomik kurumların veya kavramların görevini üstlendiğini gösterir? Yazınız.
• Cevap: ....................................................................................................................................................................
🎭 İSTASYON 3: TARİHİ EMPATİ (Perspektif Kazanma)
Açıklama: Kendinizi 11. yüzyılda Orta Asya’dan (Türkistan) yola çıkıp Anadolu’ya (Türkiye) göç etmiş ve buraya kalıcı olarak yerleşmiş bir Türk Beyi veya Ahi Esnafı olarak hayal edin.
Göç ettikten sonra hayatınızda (oturduğunuz evde, yaptığınız işte, pazardaki ticaretinizde ve inancınızda) meydana gelen en büyük 3 değişimi anlatan kısa bir günlük yazısı kurgulayınız.
Tarih: 1080, Anadolu
Günlük:
"Kutlu Türkistan topraklarından Anadolu'ya geldiğimden beri hayatımda çok şey değişti. Eskiden ...............................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ancak değişmeyen tek şey, ordumuzun gücü ve ............................................................................................................................."
🔑 ÖĞRETMEN DEĞERLENDİRME REHBERİ (CEVAP ANAHTARI)
• İstasyon 1 (Yorumlama Kriteri):
1. Değişim: Kurultay yerini Divan'a bırakmıştır. Yönetim daha merkeziyetçi ve bürokratik bir hal almıştır.
2. Süreklilik: Veraset sistemi korunmuştur. Bu durum İslami dönemde de taht kavgalarının sürmesine yol açmıştır.
3. Değişim: Göçebe boy ordusundan profesyonel ve sistemli ordu modellerine (Gulam ve İkta) geçilmiştir.
4. Değişim: Hukuk sistemine İslami kurallar (Şer'i) dahil edilmiş ve hukuk yapısı çeşitlenmiştir.
• İstasyon 2 (Analiz Kriteri):
• Durum A (Askeri): Hazineden nakit para çıkmadan, taşrada asayişi sağlayacak savaşa hazır bir ordu yetiştirmek.
• Durum A (Ekonomik): Üretimde sürekliliği garanti altına almak ve toprağın atıl (boş) kalmasını engellemek.
• Durum B: Günümüzdeki Tüketici Hakları Koruma Dernekleri, Sanayi ve Ticaret Odaları ile Kalite Kontrol (TSE) kurumlarının işlevini üstlenmiştir.
• İstasyon 3 (Empati Kriteri): Öğrencinin çadırdan eve geçişi (yerleşik hayat), hayvancılıktan tarım ve zanaata geçişi ile cihan hakimiyetinden gaza ve cihada yönelişi kendi yaratıcı cümleleriyle kurgulaması beklenir.
Bu Kategoriden
10. SINIF TARİH DERSİ 1. ÜNİTTE KONULARI
