Konu 1.3 Etkinlik B: Türklerin Sosyal Yaşamları ve Ekonomik Faaliyetleri ile ilgili değerlendirme soruları

10. Sınıf Tarih Dersi 1. Ünite (Konu 1.2 ve 1.3) Sınav Provası ve Çalışma Kağıdı, öğrencilerinizin çıktı alıp üzerine yazabileceği ya da akıllı tahtada çözebileceğiniz formatta aşağıda hazırlanmıştır.

📝 10. SINIF TARİH DERSI I. ÜNİTE SINAV PROVASI

Konu Kapsamı:

• 1.2: Türkistan'dan Türkiye'ye Türk Devlet ve Ordu Teşkilatındaki Değişim
• 1.3: Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin Sosyal Yaşamları ve Ekonomik Faaliyetleri

🅰️ BÖLÜMÜ: KISA CEVAPLI AÇIK UÇLU SORULAR (Her soru 5 puandır)

1. Türk tarihinde "Sultan" unvanını ilk kez kullanan hükümdar kimdir?
Cevap: ............................................................................................................................................

2. İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki meclis olan "Kurultay", İslami dönem Türk devletlerinde yerini hangi kuruma bırakmıştır?
Cevap: ............................................................................................................................................

3. Büyük Selçuklu Devleti'nde doğrudan sultana bağlı, farklı milletlerden devşirilen ve sarayda özel eğitim alan maaşlı askerlerin oluşturduğu ordu birimine ne ad verilir?
Cevap: ............................................................................................................................................

4. Selçuklularda uygulanan, hem toprağın boş kalmamasını sağlayan hem de hazineden para çıkmadan devasa bir ordu yetiştirilmesine imkan tanıyan ekonomik/askeri sistemin adı nedir?
Cevap: ............................................................................................................................................

5. Eski Türk toplum yapısını oluşturan çekirdek aileye ne ad verilirdi?
Cevap: ............................................................................................................................................

6. Anadolu'da ticaretin güvenliğini sağlamak ve ticari faaliyetleri canlandırmak amacıyla yollar üzerine kurulan korunaklı konaklama merkezlerine ne ad verilir?
Cevap: ............................................................................................................................................

7. Anadolu’da esnafların kendi aralarında kurduğu; kaliteli üretimi denetleyen, mesleki eğitim veren ve fiyatları kontrol eden dayanışma teşkilatının adı nedir?
Cevap: ............................................................................................................................................

8. Eski Türklerdeki dünya hakimiyeti fikri olan "Cihan Hakimiyeti", İslamiyet’in kabul edilmesinden sonra hangi dini-askeri anlayışa dönüşmüştür?
Cevap: ............................................................................................................................................

🅱️ BÖLÜMÜ: BOŞLUK DOLDURMA ETKİNLİĞİ (Her soru 4 puandır)

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri metne uygun uygun kelimelerle doldurunuz.

1. Devleti yönetme yetkisinin hükümdara ilahi bir güç tarafından verilmesi inancı olan Kut, İslami dönemde hükümdarların kendilerini ................................. (Allah’ın yeryüzündeki gölgesi) olarak tanımlamasıyla devam etmiştir.
2. Cuma namazında hükümdarın adının zikredilmesi anlamına gelen ve İslami dönemde öne çıkan en önemli bağımsızlık alameti ................................. okutmaktır.
3. Çok uluslu bir yapıya sahip olan Gaznelilerde, kölelerden oluşan profesyonel ordu modeline ................................. Sistemi denir.
4. Eski Türk toplumunda toplumsal ilişkileri düzenleyen yazısız hukuk kurallarına ................................. denir.
5. Ahilik Teşkilatı'nda üretilen malların kalitesini ve fiyatını kontrol etmek amacıyla uygulanan fiyat belirleme sistemine ................................. kesmek denir.

🅲 BÖLÜMÜ: DOĞRU / YANLIŞ DEĞERLENDİRMESİ (Her soru 4 puandır)

Aşağıdaki ifadelerin başına doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız.

1. (...) Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte "ülke hanedanın ortak malıdır" anlayışı (veraset sistemi) tamamen son bulmuştur.
2. (...) Karahanlılar, devleti Doğu ve Batı olarak iki kanattan yöneterek eski Türk devletlerindeki "İkili Teşkilat" geleneğini devam ettirmişlerdir.
3. (...) Türkistan (Orta Asya) döneminde temel geçim kaynağı tarım iken, Türkiye (Anadolu) döneminde temel geçim kaynağı hayvancılık olmuştur.
4. (...) Selçuklularda uygulanan İkta Sistemi, Osmanlı Devleti'nde Tımar Sistemi adını alacaktır.
5. (...) Anadolu'daki yeni sosyal yapıda Müslümanlar ve gayrimüslim halk (Hristiyanlar, Ermeniler vb.) mahalle kültürleri içinde bir arada yaşamışlardır.

🅳 BÖLÜMÜ: KLASİK / YORUM SORULARI (Her soru 10 puandır)

1. Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte hükümdarlık alametlerinde yaşanan değişimler (eklenen yeni unsurlar) nelerdir? Açıklayınız.
Cevap:

2. Ahilik Teşkilatı'nın Türklerin Anadolu'ya yerleşmesindeki ekonomik ve sosyal faydaları nelerdir? Kısaca belirtiniz.
Cevap:

🔑 ÖĞRETMEN İÇİN CEVAP ANAHTARI

A Bölümü (Kısa Cevaplı Sorular)

1. Gazneli Mahmut
2. Divan Teşkilatı
3. Gulaman-ı Saray
4. İkta Sistemi
5. Oguş
6. Kervansaray
7. Ahilik Teşkilatı
8. Gazâ ve Cihad

B Bölümü (Boşluk Doldurma)

1. Zillullah
2. Hutbe
3. Gulam
4. Töre
5. Narh

C Bölümü (Doğru / Yanlış)

1. Y (Veraset sistemi devam etmiş ve taht kavgalarına yol açmıştır.)
2. D
3. Y (Tam tersi; Türkistan'da hayvancılık, Anadolu'da tarım ön plandadır.)
4. D
5. D

D Bölümü (Klasik / Yorum Soruları)

1. Eski hükümdarlık alametlerine (otağ, tuğ vb.) ek olarak; Cuma namazlarında hükümdarın adının zikredilmesi olan Hutbe okutmak, paranın üzerine hükümdarın isminin yazılması olan Sikke bastırmak ve halifeden onay belgesi ile değerli giysiler almak anlamına gelen Tıraz ve Hilat unsurları eklenmiştir.
2. Esnaflar arasında dayanışmayı sağlamış, kaliteli üretimi denetlemiş, çırak-usta ilişkisiyle mesleki eğitim vermiş, fiyatları dengede tutmuş ve Anadolu'da Türk-İslam kültürünün kalıcı hale gelmesini kolaylaştırmıştır.